04
Νοέ.
08

Βιντεοπαιχνίδια και εθισμός

«Ένα πρωί του 2001, μέρα των Ευχαριστιών, ο Shawn Woolley αυτοκτόνησε με μια σφαίρα στο κεφάλι. Ήταν 21 ετών. Η μητέρα του το βρήκε καθισμένο μπροστά στον υπολογιστή του, περιτριγυρισμένο από σημειώσεις πάνω στο παιχνίδι EverQuest, ένα παιχνίδι που έπαιζε μανιωδώς για χρόνια. Η κυρία Woolley κατηγόρησε το παιχνίδι ότι προκάλεσε εθισμό και οδήγησε τον γιό της στην αυτοκτονία…»

Αναφορές σαν και αυτές βρίσκουμε διάσπαρτες σε εφημερίδες, περιοδικά και στις ειδήσεις. Παιδιά, έφηβοι και ενήλικες ξοδεύουν την ζωή τους χαμένοι στο κόσμο ενός βιντεοπαιχνιδιού, παραμελώντας το διάβασμα, την εργασία, την οικογένεια, τους φίλους. Ειδικοί σπεύδουν να καταδικάσουν με ελαφριά καρδιά τα ηλεκτρονικά παιχνίδια για εθισμό, δημιουργώντας «πανικό» στα ΜΜΕ και κατά συνέπεια στους γονείς. Κλινικές ξεπηδούν που αναλαμβάνουν (με κάποιο αντίτιμο) να θεραπεύσουν τους εθισμένους παίκτες από την μάστιγα της εποχής, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια που οδηγούν την κοινωνία σε κατάρρευση.

Για τους γονείς ο «εθισμός» στα βιντεοπαιχνίδια μοιάζει σαν ένας αόρατος εχθρός από τον οποίο δεν μπορούν να προφυλάξουν τα παιδιά τους. Για τη βία και το ακατάλληλο περιεχόμενο στα  παιχνίδια υπάρχουν οι αντίστοιχοι ηλικιακοί χαρακτηρισμοί καταλληλότητας για τον ενδιαφερόμενο γονιό. Ποιος όμως μπορεί να κρίνει και να τον ενημερώσει αν ένα παιχνίδι είναι «εθιστικό» ;

Πίσω από την ομίχλη της άγνοιας, της παράνοιας, της ατζέντας πολλών, που τυπικά περιβάλλει τα βιντεοπαιχνίδια, η αλήθεια για τον εθισμό είναι αρκετά διαφορετική.

Ξεκινάμε από το γεγονός ότι δεν υπάρχει κλινικός όρος «εθισμός στα βιντεοπαιχνίδια», δεν είναι αναγνωρισμένη πάθηση. Δεν καν έχει οριστεί τι είναι εθισμός στην περίπτωση αυτή. Συνήθως για την διάγνωση του «εθισμού» στα βιντεοπαιχνίδια, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τα γνωστά κριτήρια που χρησιμοποιούν και στις εξαρτησιογόνες ουσίες όπως την ηρωίνη και το αλκοόλ.

  1. Προσήλωση: Το παιχνίδι γίνεται η σημαντικότερη ασχολία στην ζωή ενός ατόμου, κυριεύοντας την σκέψη, τα αισθήματα και την συμπεριφορά του.
  2. Αλλαγή διάθεσης: Το παιχνίδι προσφέρει μια αίσθηση ευφορίας στο παίκτη.
  3. Ανοχή: Απαιτείται ολοένα και αυξανόμενη ενασχόληση με το παιχνίδι για την επίτευξη της αίσθησης ευφορίας.
  4. Συμπτώματα στέρησης: Δυσάρεστα συναισθήματα ακολουθούν την διακοπή ενασχόλησης με το παιχνίδι όπως κακή διάθεση και νευρικότητα.
  5. Συγκρούσεις και παραμέληση άλλων ασχολιών: Η ενασχόληση του ατόμου με το παιχνίδι δημιουργεί συγκρούσεις ανάμεσα σε αυτό και στο οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο, παραμέληση ασχολιών όπως σχολική μελέτη και εργασία και, εξ αιτίας αυτών, αισθήματα τύψης στο παίκτη.
  6. Υποτροπιασμός: Ο παίκτης επανέρχεται σε κατάσταση παθολογικής χρήσης του παιχνιδιού (υποτροπιάζει) μετά από μια προσπάθεια αποχής.

Η εξίσωση όμως των βιντεοπαιχνιδιών με εξαρτησιογόνες ουσίες και η απόδοση κάθε υπέρμετρης χρήσης σε «εθισμό» έχει ανοίξει τον δρόμο για παρερμηνείες και εύκολη στοχοποίηση των παιχνιδιών αυτών για οποιοδήποτε (φαινομενικά) παράξενη συμπεριφορά των παικτών.

Τα βιντεοπαιχνίδια είναι ένα ψυχαγωγικό μέσο, όπως η τηλεόραση, τα βιβλία, το ραδιόφωνο, τα κόμιξ. Είναι μάλιστα, μαζί με το Internet, το νεότερο μέσο ψυχαγωγίας. Η κοινωνία παραδοσιακά διατηρεί ένα φόβο και μια επιφύλαξη σε κάθε νέο μέσο και έχει την τάση να αποδίδει σε αυτό οποιαδήποτε «παράξενη» συμπεριφορά των νέων. Όπως και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, έτσι και τα βιβλία, τα κομιξ, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση έχουν κατηγορηθεί στο παρελθόν για την ηθική παρακμή της κοινωνίας.

Η μη καλή κατανόηση του μέσου των βιντεοπαιχνιδιών από τους γονείς (και γενικά άτομα που δεν ασχολούνται με τα παιχνίδια) οδηγεί πολλές φορές σε λανθασμένη εκτίμηση του τι είναι υπέρμετρη χρήση. Αν ένα παιδί (ή και ενήλικας), διαβάζει λογοτεχνία 4 ώρες την ημέρα, ή κάνει τζόκινγκ 4 ώρες την ημέρα, τότε οι περισσότεροι θα το χαρακτηρίσουν ως βιβλιοφάγο ή καλό αθλητή. Αν ξέρει κάθε λεπτομέρεια για κάθε παίκτη μιας ποδοσφαιρικής ομάδας θα το θεωρήσουν ως φίλαθλο. Αν όμως παίζει ένα βιντεοπαιχνίδι 4 ώρες την ημέρα θα το θεωρήσουν εθισμένο και θα ζητήσουν πιθανώς βοήθεια από ψυχολόγο.

Θεωρούν δηλαδή οι περισσότεροι ότι τα βιντεοπαιχνίδια είναι εγγενώς εθιστικά. Αν κάποιο άτομο παρακολουθεί 10 ώρες τηλεόραση την ημέρα, η κοινωνία θα θεωρήσει ότι το εν λόγο άτομο έχει ψυχολογικά προβλήματα, ότι πάσχει από κατάθλιψη. Δεν θα κατηγορήσει κανείς το μέσο (τη τηλεόραση) για εθισμό. Αν όμως κάποιος παίζει παιχνίδια για 10 ώρες την ημέρα, είναι πιθανότερο η κοινωνία να κατηγορήσει το παιχνίδι ότι είναι εθιστικό, θα θεωρήσει ότι φταίει το μέσο και όχι ο χρήστης.

Εκατομμύρια άτομα παίζουν καθημερινώς βιντεοπαιχνίδια. Αν το μέσο ήταν εγγενώς εθιστικό θα περιμέναμε πάρα πολλές περιπτώσεις εθισμού σε αυτό. Αντιθέτως, απειροελάχιστο είναι το ποσοστό των ατόμων που παρουσιάζουν σημάδια «εθισμού» σε σχέση με το συνολικό ποσοστό των παικτών.

Από την στιγμή  που δεν μιλάμε για εξαρτησιογόνες ουσίες, είναι παρακινδυνευμένο και άτοπο να κατηγορούμε το μέσο για τη λανθασμένη χρήση, να θεωρούμε ότι ο χρήστης είναι έρμαιο του μέσου. Πολλές φορές πίσω από κάθε υπέρμετρη χρήση κρύβονται κάποιες ψυχολογικές διαταραχές. Συχνά ο χρήστης προσπαθεί να απαλύνει αρνητικά συναισθήματα όπως το στρες, την αγωνία, την κατάθλιψη, τη στεναχώρια, το θυμό που νιώθει μέσω ενός βιντεοπαιχνιδιού. Πίσω από τον «εθισμό» σε ένα βιντεοπαιχνίδι πρέπει πάντα να κοιτάμε το «γιατί». Ίσως κρύβονται βαθύτερα αίτια που μια απλή απόδοση σε εθισμό στο παιχνίδι μπορεί να τα κάνει να περάσουν απαρατήρητα με καταστροφικές συνέπειες.

Άτομα που σπεύδουν να καταδικάσουν το παιχνίδι για τον «εθισμό» που τυχόν παρουσιάζει ο χρήστης βασίζονται σε ελλειπή στοιχεία και παρουσιάζουν τη μια πλευρά της αλήθειας μόνο. Πολλοί το κάνουν από άγνοια και με αγνές προθέσεις στην προσπάθεια τους να «προφυλάξουν» τα παιδιά. Άλλους όμως συμφέρει η διασπορά πανικού με αφορμή τα βιντεοπαιχνίδια γιατί έρχονται στην συνέχεια να προσφέρουν ματζούνια για την γιατρειά.

Εθισμός (με την κλινική έννοια) στα βιντεοπαιχνίδια δεν έχει αποδειχτεί ότι υπάρχει. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αφήσουμε ανεξέλεγκτη του χρήση του μέσου από παιδιά. Όπως και η τηλεόραση, πρέπει να γίνεται χρήση με μέτρο. Είναι όμως λάθος, από φόβο και άγνοια για τα βιντεοπαιχνίδια, να τα δαιμονοποιούμε και να παρασυρόμαστε από την υστερία της εποχής που τα απεικονίζει ως την αιτία πίσω από οποιοδήποτε κακό συμβαίνει στους νέους.

«…Ο Shawn είχε μακρύ ιστορικό νευρολογικών και ψυχιατρικών προβλημάτων. Είχε κατάθλιψη και σχιζοφρένεια που τον οδήγησαν σε κοινωνικό αποκλεισμό. Είχε πρόσφατα παραιτηθεί από την δουλειά του και νοίκιασε ένα διαμέρισμα για να μένει μόνος του. Αγόρασε το όπλο που χρησιμοποίησε για να αφαιρέσει την ζωή του μια εβδομάδα πριν το περιστατικό.»


8 Responses to “Βιντεοπαιχνίδια και εθισμός”


  1. 1 tkas
    Νοεμβρίου 5, 2008 στο 8:15 πμ

    Εξαιρετικα αρθρο με αντρανταχτα επιχειρηματα. Ειναι καιρος πλεον να αρχισει να ακουγεται και η φωνη της λογικης, γιατι αλλιως θα μας καταπιει η αγνοια!

  2. 2 Eric Draven
    Νοεμβρίου 6, 2008 στο 11:44 πμ

    Εννοείτε πως για να φτάσεις να αγοράσεις όπλο και να τινάξεις τα μυαλά σου Δεν φταίει το ηλεκτρονικό παιχνίδι. Πρέπει να΄σαι ‘αρρωστος’, να τοχεισ.

  3. Νοεμβρίου 6, 2008 στο 12:02 μμ

    Σωστά, αλλά τα ψυχικά προβλήματα έχουν και μια αιτία, κάποιος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την δημιουργία ή/ και την αποτυχία στον εντοπισμό του πρόβληματος αυτού στο άτομο.

    Αντι να κατηγορήσεις το περιβάλλον ανάπτυξης (κοινωνία, Παιδεία) και τους γονείς για την διαμόρφωση και παραμόρφωση του χαρακτήρα του ατόμου είναι ευκολότερο να κατηγορήσεις το βιντεοπαιχνίδι. Ετσι αποποιούνται όλοι οι υπόλοιποι της ευθύνης και όλα είναι καλα!

  4. 4 Jester
    Νοεμβρίου 21, 2008 στο 12:36 πμ

    Θέλω να μοιραστώ μαζί σας το εξής : http://blog.wired.com/games/2008/11/swedish-gamer-c.html

    και να μείνω λίγο στο παρακάτω:

    «They played all day and all night. Maybe they got a few hours of sleep. They ate a little food and breakfast at their computers,» the boy’s father told newspapers in Sweden.

    Doctors who examined the boy determined that he had an epileptic seizure brought on by lack of sleep, lack of proper food and prolonged exposure to the mental stress of playing Wrath of the Lich King.

    1)Πολύ σημαντικό ρόλο, όπως σωστά αναφέρατε, σε τέτοιες καταστάσεις παίζει το οικογενειακό περιβάλλον. Ο πατέρας, εκ των υστέρων, κάθεται και διαμαρτύρεται για την κατάσταση που έφτασε ο γιος του, δεν αναγνωρίζει όμως τις τεράστιες ευθύνες του σε αυτό.

    2)Οι περιπτώσεις επιληπτικών που είτε παίζουν μανιωδώς είτε καταλήγουν σε κρίση είναι πολύ συχνές(συγκριτικά πάντα) στο videogaming. Γιατί αυτό?

    3)Το άρθρο ουσιαστικά «κατηγορεί» τον νεαρό για 24 «παίζοντας» με ελάχιστο χρόνο ύπνου και πρωινό μπροστά στον υπολογιστή. Πόσοι φοιτητές, και όχι μόνο, δεν δουλεύουμε σε τέτοιους ρυθμούς επί μέρες? Σε αυτές τις περιπτώσεις γιατί να είναι διαφορετικά τα πράγματα?

    Περιμένω με ανυπομονησία τα σχόλια σας🙂
    2ο

  5. Νοεμβρίου 21, 2008 στο 7:30 πμ

    Λυπηρό συμβάν, αλλά δυστυχώς δεν είναι το μόνο. Υπάρχουν άτομα σε όλο τον κόσμο που είναι διατεθειμένα, το καθένα για τους λόγους του, να τραβήξουν το gaming στα άκρα. Αυτές οι περιπτώσεις είναι μεμονωμένες. Εστιάζουμε σε 5-10 τέτοια περιστατικά που συμβαίνουν σε όλο τον κόσμο και δεν αναφέρουμε τα υπόλοιπα 11 εκατομμύρια που παίζουν World of Warcraft και δεν επηρεάζονται από αυτό.

    Πραγματικά, το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης φέρει ο γονιός εδώ που έβλεπε το παιδί να ξημεροβραδιάζεται στο παιχνίδι χωρίς κανένα εμπόδιο. Δεν λέω ότι είναι εύκολο να περιορίσεις ένα 15χρονο παιδί (το αντίθετο μάλιστα), αλλά μπορούσε να κάνει μια προσπάθεια και στην χειρότερη περίπτωση να συμβουλευτεί έναν ψυχολόγο (κάτι που δεν φάνηκε στο άρθρο).

    Όσον αφορά τις επιληπτικές κρίσεις που εμφανίζουν μερικοί παίκτες, δεν είμαι ο πλέον κατάλληλος να απαντήσω (είμαι Dr Πληροφορικής🙂 ), πάντως σίγουρα συμβάλλουν η γρήγορη εναλλαγή εικόνων και λάμψεων, οι υψηλότεροι κτύποι της καρδιάς καθώς παίζουμε, η παρατεταμένη ακινησία και τα ανεβασμένα επίπεδα στρες σε ορισμένες περιπτώσεις.

    Ένας φοιτητής μπορεί να δουλεύει παρόμοιες ώρες στον υπολογιστή, αλλά δεν νομίζω το Word και η Access να του δημιουργούν τα ίδια επίπεδα ενθουσιασμού όπως ένα βιντεοπαιχνίδι (όχι ότι είναι καλή πρακτική η πολύωρη, συνεχόμενη ενασχόληση με τον υπολογιστή όπως και να έχει).

    Επαναλαμβάνω οποιαδήποτε ασχολία την τραβήξουμε στα άκρα είναι πιθανώς κακή για τον άνθρωπο. Το ίδιο συμβαίνει με το τρέξιμο, την δίαιτα, την τηλεόραση, το διάβασμα, το καφέ, το φαγητό, το ποτό, τις νυχτερινές εξόδους. Τα βιντεοπαιχνίδια δεν είναι διαφορετικά. Απλά η κοινωνία έχει επιλέξει να επικεντρωθεί σε αυτά την περίοδο αυτή λόγω του ότι είναι ένα «νέο μέσο» που δεν κατανοεί και δεν έχει αφομοιωθεί στην συνολική κουλτούρα όπως για παράδειγμα η τηλεόραση.

  6. 6 Μάρκος Ξυλάς
    Ιανουαρίου 31, 2010 στο 4:34 μμ

    Αγαπητέ thinkinggamer δεν ξέρω αν είσαι ένα άτομο ή είστε μια ομάδα που εργάζεστε επι του θέματος, πάντος από οτι έχω καταλάβει είσαι ένα άτομο. Έπεσα σε αυτή την ιστοσελίδα επειδή μου ανατέθηκε μια εργασεία από το σχολείο και ήθελα να σου δόσω τα θερμά συγχαρητήρειά μου διότι έχεις κάνει μια εξερετική δουλειά. Μου αρέσουν πολύ αυτα που έχεις γράψει και με έχεις βοηθήσει πολύ διότι είσαι ανοιχτόμυαλος, λογικός και κοιτάς τα πράγματα σφαιρικά. Ήθελα απλώς να σου πω αυτά τα λόγια και να σε παροτρύνω να συνεχίσεις την καλή δουλειά!

  7. Φεβρουαρίου 1, 2010 στο 9:04 πμ

    Σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Σε αυτό το blog γράφω μόνος, αλλά είναι πολλοί που έχουν παρόμοιες αντιλήψεις.


Comments are currently closed.

Το blog αυτό έχει ως σκοπό να ρίξει μια ψύχραιμη και κριτική ματιά στο κόσμο των videogames. Χωρίς πάθη, χωρίς προκαταλήψεις και χωρίς άγνοια. Τα videogames έχουν να μας δώσουν πολλά, και αξίζει να ασχοληθούμε με αυτά.

Game-based Learning στην Ελλάδα
Επισκεφτείτε το group
Bookmark and Share
Νοεμβρίου 2008
Δ T Τ T Π S S
« Οκτ.   Δεκ. »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Αρέσει σε %d bloggers: